Przedszkole Publiczne w Skrzyszowie
   Strona główna      Zdrowie      Artykuły



 

 

 

Zasady prawidłowego żywienia dzieci przedszkolnych

Katarzyna Wolnicka, Anna Taraszewska

Właściwy sposób odżywiania jest jednym z podstawowych czynników warunkujących prawidłowy rozwój fizyczny, umysłowy i społeczny dzieci. Przez właściwe odżywianie należy rozumieć przede wszystkim dostarczenie dziecku energii i składników odżywczych w ilości pokrywającej jego zapotrzebowanie. Nie mniej istotny jest też urozmaicony i umiejętny dobór produktów w diecie dziecka, odpowiednia ilość posiłków w ciągu dnia i regularność ich spożywania, wielkość oferowanych dziecku porcji jedzenia, a także estetyka podanych posiłków.

W diecie dzieci w wieku przedszkolnym bardzo ważna jest różnorodność produktów uwzględnianych w jadłospisie. Poszczególne grupy produktów charakteryzują się różnicowaną zawartością składników odżywczych dlatego należy pamiętać o uwzględnieniu w diecie dziecka różnych produktów z wszystkich grup – urozmaicenie jest bowiem jednym w podstawowych czynników zapewniających odpowiednie spożycie wszystkich składników pokarmowych.

Podstawę diety dziecka przedszkolnego powinny stanowić produkty zbożowe. Są one źródłem węglowodanów złożonych, witamin z grupy B, składników mineralnych (fosfor, cynk, magnez, żelazo, mangan, siarka) oraz błonnika pokarmowego. Szczególnie polecane są produkty zbożowe pełnoziarniste, np. pieczywo razowe, kasze gruboziarniste (m.in. gryczana, pęczak), płatki zbożowe (owsiane, jęczmienne, żytnie), makaron graham, które są nie tylko źródłem energii w diecie dziecka, ale również dostarczają więcej składników mineralnych i witamin oraz błonnika niż produkty zbożowe wysoko przetworzone czyli pieczywo pszenne, makarony pszenne, płatki śniadaniowe (kukurydziane, pszenne o różnych kształtach i smakach). Produkty zbożowe powinny wchodzić w skład każdego posiłku dziecka.

Kolejną istotną w diecie dzieci grupą produktów są warzywa i owoce. Dostarczają one przede wszystkim różnych witamin (zwłaszcza witaminy C, β-karotenu, kwasu foliowego) i składników mineralnych (m.in. potas, magnez, żelazo, wapń) oraz naturalnych przeciwutleniaczy i błonnika pokarmowego. Dziecko powinno spożywać owoce i warzywa w każdym posiłku przy czym należy pamiętać by owoców, z uwagi na znaczną zawartość cukru, w diecie było nieco mniej niż warzyw. Porcję owoców lub warzyw można zastąpić szklanką soku – preferowane są soki warzywne i owocowo-warzywne niesłodzone.

Bardzo ważnym składnikiem diety przedszkolaka jest mleko i produkty mleczne takie jak napoje mleczne (jogurt, kefir, maślanka, zsiadłe mleko, mleko acidofilne), sery twarogowe (białe, homogenizowane), sery podpuszczkowe (pleśniowe, żółte, topione). Produkty z tej grupy są najlepszym źródłem wapnia niezbędnego do prawidłowego rozwoju kości i zębów. Produkty mleczne dostarczają również białka, tłuszczu oraz witamin (A, D, witaminę B2). Dzieciom w wieku przedszkolnym zalecane są produkty o zawartości tłuszczu do 2%.

W całodziennej diecie dziecka należy uwzględnić także produkty z grupy mięso, ryby, jaja, nasiona roślin strączkowych. Dostarczają one dziecku pełnowartościowego białka, witamin z grupy B, witaminy A, D, E, K (jaja), żelaza, cynku oraz jodu (ryby). Zalecane jest chude, wysokogatunkowe mięso i wędliny, a spośród ryb – tłuste ryby morskie (np. łosoś, makrela) będące źródłem niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych. Alternatywą dla potraw z mięsa mogą być dania z nasion roślin strączkowych. Dostarczają one białka, witamin i składników mineralnych i dodatkowo zawierają błonnik pokarmowy usprawniający pracę jelit. Należy pamiętać o odpowiedniej obróbce kulinarnej nasion, która nie tylko poprawi ich strawność, ale również zmniejszy zawartość substancji wzdymających oraz antyodżywczych (tioglikozydy zmniejszające przyswajanie jodu).

Codzienna dieta dziecka w wieku przedszkolnym powinna także zawierać tłuszcz  ale o właściwej jakości i w ilości odpowiedniej do wieku. W diecie przedszkolaka należy uwzględnić tłuszcze zwierzęce i roślinne, jednak z przewagą tych ostatnich. Do smarowania pieczywa polecane jest masło i margaryny miękkie o wysokiej jakości, do smażenia i jako dodatek do potraw – oleje roślinne. W żywieniu dzieci należy unikać produktów zawierających utwardzone tłuszcze roślinne, które są źródłem izomerów trans kwasów tłuszczowych. Do produktów tych należą margaryny twarde oraz produkty wytwarzane z ich dodatkiem np. pieczywo cukiernicze, wyroby ciastkarskie i czekoladowe, a także tłuszcze smażalnicze i produkty typu fast food.

Nie można zapominać o uwzględnieniu w codziennej diecie dzieci odpowiedniej ilości płynów. Do popijania w ciągu dnia polecana jest woda źródlana i mineralna (należy unikać wód o wysokim stopniu mineralizacji), herbatki owocowe, kakao i kawa zbożowa oraz słaba herbata i soki owocowe (w ograniczonych ilościach). Znacznie należy ograniczyć dostępność słodzonych napojów gazowanych.

Do produktów, które ze względu na profilaktykę nadwagi i otyłości oraz innych przewlekłych chorób niezakaźnych, należy ograniczać w menu przedszkolaka należą sól i cukier. Sól można zastępować świeżymi i suszonymi ziołami, a zamiast słodkich przekąsek lepiej dziecku zaproponować owoce czy jogurt.

Istotnym elementem racjonalnego żywienia jest odpowiednia ilość posiłków w ciągu dnia i ich prawidłowe rozłożenie w czasie. Dzieci w wieku przedszkolnym powinny spożywać 4-5 posiłków dziennie (posiłki główne: śniadanie, obiad, kolacja oraz posiłki uzupełniające: drugie śniadanie i podwieczorek) co 3-4 godziny. Regularne jedzenie normuje przemianę materii i pozwala na utrzymanie poziomu glukozy we krwi na właściwym poziomie, a to z kolei sprzyja dobrej formie i samopoczuciu dziecka w ciągu dnia.

 5 porcji warzyw i owoców

Dlaczego należy spożywać 5 porcji warzyw, owoców lub soku dziennie?

Nasz organizm nie potrafi magazynować wielu składników (np. witamin), które odgrywają ogromną rolę w jego funkcjonowaniu. Na przykład witamina C jest regularnie wypłukiwana  z naszego organizmu. Aby utrzymać jej optymalny poziom, musimy dostarczać ją w sposób ciągły – jedząc truskawki, pijąc szklankę soku, zjadając miseczkę świeżych warzyw. Istotne jest to, aby jeść warzywa, owoce i pić soki w odstępach czasowych, tak, aby na bieżąco uzupełniać braki witamin i soli mineralnych. Idealnie jest jeść warzywa i owoce (lub pić sok!) przynajmniej 5 razy w ciągu dnia.

Co to jest porcja?

Jedna porcja to mniej więcej tyle, ile mieści się w naszej dłoni, czyli średniej wielkości owoc, warzywo (jabłko, marchewka) lub kilka mniejszych sztuk (truskawki, czereśnie, winogrona). Oprócz warzyw i owoców porcję stanowi także szklanka soku (owocowego lub warzywnego).

Jedną porcją może być też talerz zupy jarzynowej albo deser z pokrojonymi owocami.

Pamiętajmy, że im bardziej urozmaicona dieta, tym więcej korzystnych substancji jest dostarczanych do organizmu.

Co znaczy „spożywać 5 porcji warzyw, owoców i soku”?

W codziennej diecie warto zachęcać dziecko do zjadania 3 porcji warzyw i 2 porcji owoców. Można też zastąpić jedną porcję warzyw  lub owoców sokiem warzywnym, owocowym lub warzywno-owocowym.

Dlaczego warzywa, owoce i soki są tak ważne w diecie mojej i mojego dziecka?

Owoce, warzywa i soki zawierają składniki, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu Twojego i dziecka: witaminy, składniki mineralne oraz błonnik pokarmowy. Spożywanie odpowiedniej ich ilości, czyli co najmniej 5 porcji dziennie, wpływa na dobre samopoczucie.

Czy porcje dla dzieci i dorosłych są takie same?

Dzieci są mniejsze i potrzebują mniejszej ilości witamin oraz soli mineralnych. Inna więc będzie porcja dla dziecka, a inna dla osoby dorosłej. Możemy przyjąć, że dla dziecka będzie to tyle, ile zmieści ono w swojej dłoni. Czyli, jeśli dla osoby dorosłej porcją jest całe jabłko, dziecku wystarczy już pół owocu.

Czy pominiętą porcję można nadrobić następnego dnia?

Niestety nie można. W odżywianiu ważna jest regularność – chodzi o to, aby organizm codziennie otrzymał niezbędną dawkę energii, witamin i składników mineralnych. Nasz organizm nie jest w stanie kumulować witamin dostarczanych w owocach, warzywach i sokach. Cenne składniki są zużywane na bieżąco i dlatego tak dużą rolę odgrywa codzienne, regularne spożywanie 5 porcji.

Czy porcje warzyw, owoców i soków należy spożywać podczas posiłków, czy też osobno?

Można spożywać je zarówno podczas posiłków, jak i osobno. Warzywa i owoce mogą pełnić samodzielną funkcję pożywnych i zdrowych przekąsek w ciągu dnia. Warto jednak pamiętać, że jedzenie warzyw i owoców razem z innymi produktami daje szybsze uczucie sytości. Dzieci są wtedy bardziej najedzone i rzadziej sięgają po przekąski.

Czy można jeść codziennie te same warzywa, owoce i pić soki?

Co prawda nie ma przeciwwskazań, które mówiłyby o tym że nie można jeść codziennie tych samych warzyw, owoców i soków. Jednak trzeba mieć świadomość, że jedząc wciąż te same produkty, nie dostarczymy organizmowi pełnego wachlarza niezbędnych składników diety! Aby dostarczyć organizmowi niezbędne witaminy i składniki mineralne, zalecana jest jak największa różnorodność w spożywaniu warzyw, owoców i soków. Im szerszy „wachlarz” produktów warzywno-owocowych, tym bardziej urozmaicona dieta i więcej korzystnych substancji jest dostarczanych organizmowi.

Jak przekonać dziecko do warzyw, owoców i soków: to jest pyszne!

Inny sposób przemycenia warzyw, owoców i soków do diety maluchów to przygotowanie czegoś, co dzieci uwielbiają! Mogą to być lody z malinami i truskawkami, mleczny koktajl z owocami lub „miks” ulubionych soków dziecka (samodzielnie przez malucha zrobiony). Możesz też zrobić wspólnie z dzieckiem kolorowy deser z owoców, które samo sobie wybierze.

Jak przekonać dziecko do warzyw, owoców i soków: to modne!

Dziewczynkę można przekonać „modą” na zdrowy tryb życia. Zwłaszcza jeśli jest ona promowana przez jej ulubione gwiazdy. Na pewno zainteresuje ją też fakt, że m.in. dzięki warzywom, owocom i sokom jej idolki mają szczupłą sylwetkę, piękną cerę, paznokcie                            i włosy.

Chłopców warto poinformować, że ich ukochani sportowcy zawdzięczają swoją sprawność zdrowemu odżywianiu i odpowiedniej dawce ruchu. Dzięki owocom, warzywom i sokom każdy chłopiec może mieć super kondycję i sportową sylwetkę! Pamiętaj, że dzieci wzorują się nie tylko na gwiazdach, ale też na rodzicach i… postaciach z bajek (szczególnie te młodsze)! Staraj się jak najczęściej dawać dobry przykład, a gdy kreskówkowa postać sięgnie po owoc czy soczek powiedź: „Popatrz, misio pije soczek, to my też wypijemy!”.

Jak przekonać dziecko do warzyw, owoców i soków: to świetna zabawa!

Zabawa jest jednym z głównych motorów działań dzieci. Dlatego w ten sposób najłatwiej jest je do czegoś przekonać! Dla dzieci nawet posiłek jest okazją do zabawy. Przyłącz się do niej                     i postaraj się, by danie, które podajesz dziecku wyglądało ciekawie i bajkowo.

Warzywa na kanapkach układaj tak, by tworzyły roześmiane buźki, statki z żaglami lub lubiane przez Twoją pociechę postaci z bajek. Po kilku własnych kompozycjach – gdy maluch już przyzwyczai się, że na jego talerzu znajduje się coś niezwykłego – zaproś dziecko do wspólnej zabawy. Niech, korzystając z wyobraźni, układa swoje kompozycje! Będzie dumne z własnej inwencji i jeszcze chętniej zje „przygotowane przez siebie” danie.

Dzięki takim zabawom dziecko zacznie kojarzyć owoce, warzywa i soki z przyjemnością.              A to pierwszy krok do tego, żeby samodzielnie po nie sięgało.

 

 

ROLA RODZICA W KSZTAŁTOWANIU NAWYKÓW ŻYWIENIOWYCH SWOICH POCIECH

Drogi Rodzicu, Twoja rola jest szczególnie istotna w kontekście zapobiegania dziecięcej otyłości, ponieważ to rodzice bezpośrednio kształtują środowisko dziecka od najmłodszych lat i pośrednio wpływają na zachowania, zwyczaje i postawy. Nawyki żywieniowe, które wprowadzamy w domu (np. wspólne spożywanie posiłków), kształtują wzorce żywienia naszych dzieci. Jako osoby odpowiedzialne za dostępność i różnorodność żywności w domu, również w ten sposób wpływamy na to, co spożywają nasze pociechy. Nawyki żywieniowe rodziców odgrywają zatem niezwykle istotną rolę w kształtowaniu preferencji spożycia żywności przez dzieci. Do kluczowych nawyków należą:

Spożywanie napojów

Z badań przeprowadzonych w grupie w wieku 8–13 lat wynika, że dzieci, których rodzice regularnie spożywali napoje słodzone, miały trzykrotnie większą skłonność do konsumowania tych napojów w porównaniu do rówieśników, których rodzice nie spożywali regularnie tej grupy żywności.

Spożywanie warzyw i owoców

Najsilniejsze korelacje zaobserwowano pomiędzy spożyciem przez rodziców warzyw i owoców a ich spożyciem przez dzieci, ilością energii i tłuszczu w diecie rodziców a w diecie dzieci.

Spożywanie wspólnych posiłków          

Wspólne spożywanie posiłków z rodziną to ważny element kształtowania nawyków żywieniowych. Z badań Instytutu Żywności i Żywienia wynika, że codziennie lub 5–6 dni w tygodniu wspólne posiłki z rodziną spożywa 52,9% badanych dzieci. Wielogodzinne pobyty dzieci i rodziców poza domem nie sprzyjają organizacji wspólnych posiłków. Jest to jednak ważny aspekt edukacji żywieniowej, zarówno dla dzieci jak i opiekunów. Z badań tych wynika, że w rodzinach, w których dzieci mają prawidłową masę ciała, częściej spożywa się wspólne posiłki. Raport Instytutu Matki i Dziecka podaje, że wśród 13-letnich chłopców wspólne z rodzicami obiady najbardziej regularnie spożywają osoby z masą ciała w normie, najrzadziej – dziewczęta z nadmierną masą ciała. Młodzież z nadwagą i otyłością stanowi grupę, która najrzadziej deklaruje regularne spożywanie kolacji w towarzystwie rodziców. Wspólny, rodzinny posiłek jest okazją do pokazania dziecku właściwych wyborów żywieniowych oraz spożycia pełnowartościowego posiłku. Pamiętajmy, że wybory żywieniowe rodziców, podejście do produktów spożywczych, sposób konsumpcji i zachowanie przy stole będzie powielane przez nasze dzieci.

Spożywanie wspólnych posiłków z rodziną wiąże się z wyższą jakością diet dzieci i młodzieży. Dzieci, które częściej jedzą obiady wspólnie z członkami rodziny, mają zdrowsze wzorce spożywania żywności, w tym większe spożycie warzyw i owoców, błonnika i mikroelementów, a mniejsze spożycie żywności smażonej, słodzonych napojów, tłuszczów nasyconych i zawierających izomery trans. Zwiększona częstotliwość spożywania rodzinnych obiadów wiąże się również z wyższym spożyciem błonnika, wapnia, kwasu foliowego, żelaza, witamin B6, B12, C i E oraz z niższym spożyciem tłuszczów nasyconych.

Oprócz aspektu zdrowotnego wspólne posiłki rodzinne wpływają także pozytywnie na relacje między członkami rodziny. Dzieci chętnie uczestniczą w takich posiłkach, ponieważ dają poczucie przynależności i pogłębiają więź emocjonalną z rodziną.

 
 

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA W WIEKU

PRZEDSZKOLNYM

Wiek przedszkolny to właściwy czas, by kształtować dobre nawyki zdrowotne. Kilkuletnie dzieci najczęściej bardzo chętnie biegają, skaczą i uczestniczą w różnorodnych zabawach ruchowych. Naturalną, charakterystyczną dla wieku przedszkolnego, potrzebę aktywności fizycznej nazywa się niekiedy „głodem ruchu”.

Zarówno rodzice, jak i wychowawcy mają niepowtarzalną okazję wykorzystać czteroletni okres pobytu dziecka w przedszkolu do zainteresowania go różnymi formami rekreacji ruchowej. Dla tego etapu życia najkorzystniejsza jest aktywność fizyczna powtarzana kilkukrotnie w ciągu dnia oraz trwająca jednorazowo kilkanaście minut. Małe dziecko na ogół nie potrzebuje do niej specjalnej zachęty. W takiej sytuacji rolą opiekuna jest zadbanie o stworzenie właściwych dla podejmowanej aktywności warunków, uwzględniających przede wszystkim bezpieczeństwo, wszechstron­ność i zabawowy charakter.

Aktywność fizyczna w przedszkolu

W czasie pobytu dziecka w przedszkolu istnieje wiele okazji do podejmowania aktywności fizycznej. Zorganizowane zajęcia prowadzą wychowawczynie przedszkolne w ramach tzw. podstawy programowej. Uzupełnienie stanowi spontaniczna aktywność dziecka podczas swobodnej zabawy w sali lub w ogrodzie przedszkolnym. Szczególne walory posiadają formy ruchu podejmowane na świeżym powietrzu. Szeroka jest również oferta dodatkowych zajęć dydaktycznych, jak: umuzykalnianie, gimnastyka kompensacyjno-korekcyjna, nauka tańca, języka obcego i inne, które w przeważającym stopniu mają charakter ruchowy.

 Aktywność fizyczna w domu

Dziecko pięcioletnie wkracza w tzw. złoty okres dzieciństwa. Zewnętrznym przejawem tego etapu życia jest znaczny postęp w sprawności fizycznej. Dzieci w tym wieku nierzadko potrafią już jeździć na rowerze dwukołowym i hulajnodze oraz mogą stawiać pierwsze kroki narciarskie i łyżwiarskie. Warto również zapisać je na naukę pływania. Drogi Rodzicu, zadbaj o pozaprzedszkolną aktywność ruchową swojego dziecka i nabywanie przez niego nowych, przydatnych i wartościowych w dalszym życiu umiejętności.

 

Autor: mgr Magdalena Hajduczek-Zgażańska                                                                                                                                                 ...     

DLACZEGO WARTO DAĆ SIĘ PORUSZYĆ KAŻDEGO DNIA?

Dni płyną, czas biegnie, świat staje na głowie – a TY?

Czy wiesz, że aktywność fizyczna, zdrowie i jakość życia są ze sobą ściśle powiązane? Osoby aktywne fizycznie cieszą się lepszym zdrowiem i wyższą jakością życia, siedzący tryb życia jest zaś czynnikiem ryzyka chorób przewlekłych, gorszego zdrowia i samopoczucia.

Daj się poruszyć każdego dnia!

Dzięki regularnej (systematycznej) umiarkowanej aktywności fizycznej:

·        dbasz o profilaktykę chorób przewlekłych:

–        zmniejszając ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia (głównej przyczyny zgonów w Polsce!),
–        zapobiegając lub opóźniając rozwój nadciśnienia tętniczego,
–        wspomagając kontrolę ciśnienia krwi (szczególnie ważne u osób cierpiących na nadciśnienie),
–        zmniejszając ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2,
–        obniżając ryzyko wystąpienia niektórych nowotworów, np. raka piersi, prostaty i jelita grubego,
–        zapewniając lepszą mineralizację kośćca, zmniejsza się ryzyko osteoporozy i złamań.

·        dbasz o prawidłową sylwetkę:

–        zmniejszając ilości tkanki tłuszczowej w ciele,
–        zwiększając ilość tkanki mięśniowej w ciele,
–        wyrównując bilans energetyczny (kalorie spożywane ≈ wydatkowane).

·        dbasz o zachowanie prawidłowych funkcji organizmu:

–        utrzymując i/lub rozwijając siłę i masę mięśniową oraz wytrzymałość, dzięki temu zwiększa się wydolność organizmu do wykonywania codziennych czynności,
–        utrzymując funkcje motoryczne oraz równowagę metaboliczną organizmu,
–        korzystnie modyfikując gospodarkę lipidową, zmniejsza się stężenie cholesterolu całkowitego i triglicerydów w surowicy  oraz poprawia stosunek frakcji HDL (tzw. dobry cholesterol) do LDL (tzw. zły cholesterol),
–        wspomagając i utrzymując funkcje poznawcze, np. dotyczące monitorowania własnych działań czy szybkość i dokładność reakcji.

·        dbasz o dobrą kondycję psychiczną:

–        zwiększając tolerancję na stres,
–        poprawiając nastrój,
–        zwiększając poczucie własnej wartości,
–        zwiększając entuzjazm i optymizm.          

Aktywność fizyczna to jeden z kluczowych czynników determinujących zapotrzebowanie na energię i składniki diety każdego człowieka. Odpowiednia siła, wytrzymałość i ogólna kondycja mięśni są niezbędne, by utrzymać równowagę energetyczną Twojego organizmu i uchronić Cię przed ryzykiem nadwagi, otyłości i związanych z nimi chorób.

Podsumowując, aktywność fizyczna, odpowiednia do wieku i stanu zdrowia, przyczynia się znacznie do podniesienia kondycji fizycznej i psychicznej. Pamiętaj jednak, że najlepsze rezultaty osiągniesz, kiedy systematyczną aktywność fizyczną połączysz ze zbilansowaną dietą. Badania dowodzą, że każdy, kto zwiększy poziom aktywności fizycznej, nawet po długim okresie bezczynności i bez względu na wiek, może uzyskać korzyści zdrowotne.

Dlatego niezależnie od wieku zadbaj o ruch!

 










Wspierane przez Hosting o12.pl